eidikh diapedagoghshΜε τον όρο «μαθησιακές διαταραχές» (learning disabilities ή learning difficulties) καλύπτεται ένα ευρύ φάσμα δυσλειτουργιών και δυσκολιών,  οι οποίες εμφανίζονται κατά κανόνα στην παιδική ηλικία εμποδίζοντας σημαντικά την διαδικασία της μάθησης. Σε αυτό το φάσμα των μαθησιακών δυσκολιών ανήκουν διαταραχές που αφορούν την γλώσσα, την ομιλία, την γραφή, την αριθμητική, την μάθηση ,την μνήμη, την αντίληψη, την σκέψη αλλά και την κίνηση, την προσοχή, τον συλλογισμό και τους μηχανισμούς επίλυσης που οφείλονται σε διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η αιτιολογία των μαθησιακών διαταραχών μέχρι σήμερα δεν έχει εξακριβωθεί, παρόλα αυτά γνωρίζουμε ότι τυχόν αισθητηριακές δυσλειτουργίες, συναισθηματικού τύπου διαταραχές, διανοητική καθυστέρηση, πολιτισμική υστέρηση αλλά και η παρουσία γλωσσικού ελλείμματος μπορεί να οδηγήσουν στην  εμφάνιση διαφόρων μορφών μαθησιακών διαταραχών. Επίσης, γενετικές αλλοιώσεις, βιοχημικές ανωμαλίες και περιγεννητικοί  παράγοντες έχει βρεθεί ότι σχετίζονται με την εμφάνιση μαθησιακών διαταραχών. Βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες συμμετέχουν στην αιτιολογία των μαθησιακών δυσκολιών, ενώ δεν υπάρχει σήμερα καμία αμφιβολία ότι οι νοητικές λειτουργίες σχετίζονται στενά με τη δραστηριότητα του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με έναν ευρέως αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα ορισμό, ο οποίος προτάθηκε  από την Εθνική Επιτροπή για τις Μαθησιακές Δυσκολίες (National Joint Committee on Learning Disabilities) το 1988:  "οι μαθησιακές δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε μια ανομοιογενή ομάδα διαταραχών οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές δυσκολίες στην πρόσκτηση και χρήση ικανοτήτων ακρόασης, ομιλίας, ανάγνωσης, γραφής, συλλογισμού ή μαθηματικών ικανοτήτων. Οι διαταραχές αυτές είναι εγγενείς στο άτομο και αποδίδονται σε δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να υπάρχουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Προβλήματα σε συμπεριφορές αυτοελέγχου, κοινωνικής αντίληψης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης μπορεί να συνυπάρχουν με τις μαθησιακές δυσκολίες, αλλά δεν συνιστούν από μόνα τους μαθησιακές δυσκολίες. Αν και οι μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να εμφανίζονται μαζί με άλλες καταστάσεις μειονεξίας (πχ. αισθητηριακή βλάβη, νοητική καθυστέρηση, σοβαρή συναισθηματική διαταραχή) ή με εξωτερικές επιδράσεις, όπως οι πολιτισμικές διαφορές, η ανεπαρκής ή ακατάλληλη διδασκαλία, δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων ή επιδράσεων"(Hammill, 1990).

Πολλοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί ότι προδιαθέτουν στη γένεση των μαθησιακών διαταραχών, όπως το χαμηλό βάρος γέννησης, η προωρότητα, ο αλκοολισμός και το βαρύ κάπνισμα της μητέρας, η εγκεφαλική παράλυση, η ανεπαρκής ανάπτυξη της πλαγίωσης του εγκεφάλου, η πρώιμη και παρατεταμένη κακή διατροφή, ακόμη και οι παθήσεις του θυρεοειδούς. Οι αιτίες των μαθησιακών δυσκολιών είναι εγγενώς καθορισμένες. Ορισμένες από αυτές είναι οι εξής: Ελάχιστη εγκεφαλική δυσλειτουργία, έλλειψη ασυμμετρίας του εγκεφάλου, υποφλοιϊκές δυσλειτουργίες, δυσλειτουργία του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος ή κατά τη γνωστική άποψη ανωμαλίες στην αντιληπτική και γνωστική επεξεργασία των πληροφοριών (Πόρποδας, 1992)

Οι μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζονται με πολλές μορφές  όπως οπτική, ακουστική, κινητικού ελέγχου, δυσκολία στην επικοινωνία ,στη λογική επεξεργασία πληροφοριών, κ.λ.π. Η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους πρέπει να περιλαμβάνει μια ολιστική προσέγγιση η οποία να λαμβάνει υπόψη της τις εκπαιδευτικές, σωματικές, ψυχολογικές και ιατρικές ανάγκες του κάθε παιδιού ξεχωριστά. 

 

  

Επιμέλεια:                                           

Μπούφαλη Ευτυχία               
Ειδική Παιδαγωγός-Ψυχοπαιδαγωγός
MΕd Δυσλεξία- Μαθησιακές Δυσκολίες    
Υπεύθυνη του κέντρου Happyminds  

 

Pin It