dyslexia

Έχει υποστηριχθεί ότι η ελλειματική οπτική αντίληψη σχετίζεται με δυσκολίες στην ανάγνωση και ιδιαίτερα ελλείμματα που παρουσιάζονται στην κατευθυντική οπτική αντίληψη (αντίληψη χώρου), τον προσανατολισμό σχημάτων, την αντίληψη περίπλοκων σχεδίων, την οπτική εξίσωση ( visual matching) και την οπτική διάκριση (visual discrimination). Η αναγνωστική δυσκολία μπορεί να οφείλεται σε δυσλειτουργία σ’ ότι αφορά την ανάλυση και τη σύνθεση οπτικών πληροφοριών.

Έχει διαπιστωθεί ότι τα μεγαλύτερα δυσλεξικά παιδιά παρουσιάζουν συχνότερα προβλήματα κατεύθυνσης και έλλειψης προσανατολισμού σε επίπεδο οπτικής αντίληψης. Ερευνητικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά με αναγνωστικά προβλήματα αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την αντιγραφή σχημάτων και εικόνων.

Στον εγκέφαλο των δυσλεξικών, τα κύτταρα του μεγαλοκυτταρικού συστήματος εμφανίζονται μικρότερα από τα φυσιολογικά. Φαίνεται σαν να εμπλέκονται στην οπτική αντίληψη τα δύο κύρια συστήματα, το μεγαλοκυτταρικό και το μικροκυτταρικό. Το μικροκυτταρικό σύστημα έχει προσαρμοσθεί για την οπτική αντίληψη των σχημάτων και των χρωμάτων, ενώ το μεγαλοκυτταρικό για την αντίληψη της κίνησης. Το μεγαλοκυτταρικό σύστημα παίζει σημαίνοντα ρόλο στις ταχείες αλλαγές των αναπαραστάσεων, οι οποίες αφορούν στην ανάγνωση. Εάν αυτό το σύστημα αποδειχθεί ανεπαρκές, ως αποτέλεσμα θα έχουμε τις δυσκολίες στην ανάγνωση.

Ο δυσλεξικός εγκέφαλος είναι διαφορετικά κατασκευασμένος στα λεκτικά του κέντρα (Geschwind, 1986) αλλά ιδίως στο magnocellular υποσύστημα του οπτικού συστήματος (Stein, 2004). Τα άτομα με δυσλεξία έχουν πιο διευρυμένη κεντρική όραση που παρεμποδίζει τη λειτουργία της περιφερικής όρασης, με αρνητικές συνέπειες στην ανάγνωση αλλά ταυτόχρονα παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα στη ζωή. Γι’ αυτό οι δυσλεξικοί σκέφτονται περισσότερο με εικόνες παρά με λέξεις και συνεπώς οι εγκέφαλοί τους λειτουργούν συντριπτικά ταχύτερα από τον κοινό εγκέφαλο.

Οι Stein et al.(2000) αναφέρουν ότι η magnocellular  περιοχή του οπτικού συστήματος που αποτελεί συμπληρωματική περιοχή του οπτικού φλοιού και είναι σημαντική για την αντίληψη του χρόνου (timing) των οπτικών γεγονότων ή του ελέγχου των κινήσεων των ματιών φαίνεται να δυσλειτουργεί. Αυτός ο ανεπαρκής έλεγχος των κινήσεων του ματιού είναι δυνατόν να οδηγεί σε ασταθή διόφθαλμη εστίαση-καθήλωση με συνέπεια ασταθή όραση. Είναι γνωστό ότι πολλοί δυσλεξικοί αναφέρουν ότι τα γράμματα φαίνονται να κινούνται όταν προσπαθούν να αναγνώσουν με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση κατά την αναγνώρισή τους. Η magnocellular θεωρία (M-theory) της δυσλεξίας, η οποία σχετίζει την ευαισθησία των οφθαλμικών κινήσεων με την αναγνωστική ικανότητα , συνδέει αυτή την περιοχή του οπίσθιου βρεγματικού λοβού με αναπτυξιακές διαταραχές.

Η ελλειμματική διατήρηση της οπτικής προσοχής και της καθήλωσης των οφθαλμών στις λέξεις ενοχοποιείται για την μειωμένη αναγνωστική ικανότητα των δυσλεξικών με αποτέλεσμα τεχνικές ενίσχυσης της απόδοσης αυτής της  Μ- περιοχής με την χρήση ειδικών-χρωματικών φίλτρων ή  εκπαίδευσης στην καθήλωση των οφθαλμών φαίνεται ότι βελτιώνουν πολύ σημαντικά την αναγνωστική απόδοση (Ray et al.2005).

Επί πλέον πρόσφατες γενετικές μελέτες συσχετίζουν τις δυσκολίες ανάγνωσης με την περιοχή ελέγχου του MHC ( Μέγιστο Σύμπλεγμα Ιστοσυμβατότητας) που βρίσκεται στο μικρό σκέλος του χρωμοσώματος 6 και έχει δειχθεί ότι συμβάλλει στην διαφοροποίηση των M κυττάρων. Αυτή η συσχέτιση ερμηνεύει επίσης την υψηλή επίπτωση αυτοάνοσων προβλημάτων σε άτομα με αναγνωστικές δυσκολίες (Stein J., 2003).

Άλλες ερευνητικές μελέτες έχουν δείξει ότι δεν υπάρχει συσχέτιση ασταθών οφθαλμικών κινήσεων και δυσλεξίας ( Eskenazi & Diamond, 1983∙ Critchley, 1970∙ Goldberg & Schiffman, 1972). Η πλειοψηφία των επιστημόνων υποστηρίζει ότι η δυσλεξία δε μπορεί να οφείλεται σε οπτικο-αντιληπτικό λειτουργικό έλλειμμα (Satz et al., 1978· Vellutino, 1979,1987)

  

Επιμέλεια:                                           

Μπούφαλη Ευτυχία               
Ειδική Παιδαγωγός-Ψυχοπαιδαγωγός
MΕd Δυσλεξία- Μαθησιακές Δυσκολίες    
Υπεύθυνη του κέντρου Happyminds   
Pin It